شناسه خبر: 10946 منتشر شده در مورخ: 1396/12/09 ساعت: 16:11 گروه: آب و محیط زیست
استخراج طلای خاکستری در کشور

استخراج طلای خاکستری در کشور

بنا بر اظهارات پراکنده مسئولان وزارت نیرو و میزان کلی مصرف آب بخش خانگی و صنعتی در ایران، در کشور سالانه 6 تا 7 میلیارد مترمکعب فاضلاب تولید می‌شود. یعنی چهار و نیم برابر آبی که هر سال صرف توسعه و نگهداری فضای سبز کلانشهر تهران می‌شود.
google-buzz twitter digg facebook linkedin

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی یزد بی آبیعلی رنجبران؛ هرچند آمار دقیقی از میزان فاضلاب تولیدشده در کشور وجود ندارد، اما بنا بر اظهارات پراکنده مسئولان وزارت نیرو و میزان کلی مصرف آب بخش خانگی و صنعتی در ایران، در کشور سالانه 6 تا 7 میلیارد مترمکعب فاضلاب تولید می‌شود. این میزان یعنی چهارونیم برابر آبی که هر سال صرف توسعه و نگهداری فضای سبز کلانشهر تهران می‌شود.

این نکته را هم در نظر بگیرید که مصرف آب فضای سبز تهران بهینه نیست و بسیار زیاد است؛ همچنین هر مترمکعب فاضلاب می‌تواند منشأ آلودگی 40مترمکعب آب سالم باشد. بنابراین تصفیه و بازچرخانی این میزان آب، علاوه بر استفاده در بخش‌های مختلف می‌تواند از توزیع آلودگی در منابع آبی کشور جلوگیری کند. در این مطلب نگاهی می‌اندازیم به وضعیت تصفیه و بازچرخانی فاضلاب در کشور. فاضلاب‌های شهری و خانگی در شهرهای ایران هم فرصت‌اند و هم تهدید.

همان‌طور که گفته شد، این آب آلوده به انواع آلاینده‌ها، حاوی موادی است که می‌تواند باعث آلودگی منابع آب و خاک شود، اما همین میزان آب در صورت تصفیه و بازچرخانی منبع مهمی است که می‌تواند نقش مهمی در حفاظت از منابع آبی کشور ایفا کند.

** خطرات فاضلاب

فاضلاب تصفیه‌نشده حاوی انواع آلایندگی‌های شیمیایی، صنعتی و میکروبی است. انواع و اقسام فلزات سنگین، ویروس‌ها و باکتری‌ها در این پساب تولیدی وجود دارد؛ همچنین پساب خانگی به میزان زیادی حاوی آلاینده‌های شیمیایی شامل شوینده‌ها و سایر مواد آلوده است. این میزان آب آلوده در صورت رها شدن در زمین یا دفن به شیوه چاه‌های جذبی، باعث آلودگی گسترده منابع آبی کشور می‌شود. حدود هفت میلیارد مترمکعب فاضلاب تولیدی در کشور، می‌تواند به صورت بالقوه سالانه باعث آلودگی 280 میلیارد متر مکعب آب سالم شود. این آلودگی‌ها به‌صورت مستقیم و غیر‌مستقیم بر سلامت ما اثر‌گذار است؛ همچنین بخشی از این فاضلاب می‌تواند باعث نفوذ و ماندگاری مواد آلاینده در خاک شود. این آلاینده چه از خاک و چه از آب آلوده‌شده در فرایند تولید مواد‌ غذایی دوباره وارد چرخه غذایی ما می‌شود؛ یعنی برخی از این مواد وارد چرخه تولید غذا شده و از شبکه فاضلاب به سفره غذای ما برمی‌گردند؛ این در صورتی است که خود فاضلاب به‌طور مستقیم وارد محیط‌های مرتبط نشود.

علی‌محمد شاعری، رئیس کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس سال گذشته گفته بود، تنها ۴۰ درصد فاضلاب تهران تصفیه و ۶۰ درصد فاضلاب به حال خود رها شده است و آب‌های زیرزمینی و اراضی کشاورزی جنوب پایتخت را آلوده می‌کند. خبر آبیاری مزارع جنوب تهران با فاضلاب البته موضوع جدیدی نیست.

پیش از این محمدهادی حیدرزاده، مدیرکل وقت محیط زیست استان تهران، گفته بود حداقل 30 درصد اراضی کشاورزی جنوب تهران با آب فاضلاب آبیاری می‌شود. او از تشکیل کارگروهی برای جلوگیری از ورود آلودگی به اراضی کشاورزی جنوب تهران با مسئولیت وزارت جهاد کشاورزی خبر داده بود.

اما این مسئله مختص تهران نیست و پاییز امسال محمدابراهیم بهبودی، مدیر امور آب، خاک و فنی مهندسی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی به «ایرنا» گفت چهار هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی حومه «کشف‌رود» با فاضلاب و پساب غیراستاندارد آبیاری می‌شود و اقداماتی برای کنترل این وضعیت انجام شده است.

بیشتر این اقدامات شامل ممنوعیت‌ها و پلمب واحد‌های متخلف بوده است، اما راهکار اصلی را باید در جای دیگر جست؛ تصفیه و بازچرخانی فاضلاب.

** فاضلاب کشور چه می‌شود؟

ستار محمودی، سرپرست وزارت نیرو، در زمان کشمکش انتخاب وزیر نیرو در سفری به کرج برای افتتاح تصفیه‌خانه فاضلاب این شهر گفته بود: «اکنون سالانه یک میلیارد مترمکعب پساب در کشور تصفیه و در بخش‌های کشاورزی و صنعت مصرف می‌شود.» او در حاشیه افتتاح فاز دوم تصفیه‌خانه شهر کرج اظهار کرد: «اکنون تعدادی طرح در زمینه احداث تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در کشور در دست اقدام است و باید میزان تصفیه پساب‌ها به سالانه 2. 5 میلیارد مترمکعب برسد.» او البته توضیح بیشتری درباره زمانبندی افزایش ظرفیت تصفیه فاضلاب در کشور نداد و تنها به گفتن این‌که طرح‌های تصفیه پساب با روش‌های کاملا بهداشتی انجام می‌شود، بسنده کرد. اما نگاهی به وضعیت تهران به‌عنوان یکی از پیشرو‌ترین شهرها در زمینه تصفیه فاضلاب در کشور، نشانه روشنی از وضعیت بقیه کشور است.

فرهاد جلالی، معاون شرکت فاضلاب تهران، تابستان گذشته گفته بود: «حدود یک میلیارد مترمکعب آب در شهر تهران مصرف می‌شود که از این میزان، امکان استحصال 850 میلیون مترمکعب پساب وجود دارد، اما در حال حاضر با پروژه‌های اجراشده حدود 300 میلیون مترمکعب پساب در تصفیه‌خانه جنوب تهران تصفیه می‌شود.» ساخت تصفیه‌خانه فاضلاب در جنوب غرب تهران این امیدواری را به وجود آورده است که وضعیت تصفیه فاضلاب شهر تهران بهتر شود. این تصفیه‌خانه که عملیات ساخت آن پاییز امسال آغاز شده است، قابلیت پوشش‌دهی به جمعیتی بیش از دو میلیون نفر را دارد و می‌تواند بعد از افتتاح که زمان آن سال 1398 پیش‌بینی شده است، افزون بر 190 میلیون مترمکعب فاضلاب را تصفیه کند و به چرخه مصرف بازگرداند، اما این تنها طرح جدید ساخت تصفیه‌خانه فاضلاب در کشور نیست؛ آن‌طور که سیدحسین هاشمی، استاندار تهران، شهریور امسال خبر داد، در کل کشور ۴۱ تصفیه‌خانه فاضلاب اجرا و از این تعداد ۱۰تصفیه‌خانه در استان تهران راه‌اندازی شده است. هاشمی با بیان این‌که در دولت دوازدهم ۱۳ تصفیه‌خانه فاضلاب در استان تهران اجرا خواهد شد، گفت: «در پایان دولت دوازدهم دیگر فاضلاب بدون تصفیه در استان تهران نخواهیم داشت

بنا بر آمارهای اعلامی از سوی مدیر دفتر نظارت بر بهره‌برداری طرح‌های فاضلاب کشور، در ابتدای سال گذشته از مجموع 1300 شهر کشور حدود 286 شهر شبکه جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب داشتند و ضریب نفوذ تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در شهرهای کشور 45 درصد و در روستاها نیم درصد است؛ این یعنی فاضلاب تولیدی 45 درصد جمعیت شهری کشور در این شبکه تصفیه می‌شود، که البته با رقم یک میلیارد مترمکعب از 6 تا 7 میلیارد مترمکعب فاضلاب تولیدی در کشور کمی تناقض دارد. با این حال تصفیه فاضلاب در سال‌های اخیر با بهره‌برداری از سرمایه‌گذاری خارجی روند رو به رشدی داشته است.

** فاضلاب و تولید انرژی

تصفیه فاضلاب شامل چند مرحله است؛ آشغال‌گیری، ته‌نشینی، شناورسازی، خنثی‌سازی و متعادل‌سازی. روش‌های متعددی برای هر یک از این مراحل وجود دارد، اما در روش‌های رایج، لجن نهایی  خنثی و دفن می‌شود و نوعی گاز زیستی قابل اشتعال به دست ‌می‌آید.

اصغر ریاضتی، مدیرعامل شرکت فاضلاب، در جریان بازدید سال گذشته وزیر محیط‌ زیست هلند از تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران گفته بود: «با توجه به این‌که بیوگاز حاصل از فرایند تصفیه بی‌هوازی فاضلاب حاوی گاز متان است، به‌عنوان منبعی برای تولید انرژی مفید استفاده می‌شود.» به این فرایندها تصفیه بیولوژیکی هم گفته می‌شود، که در نبود اکسیژن توسط میکروارگانیسم‌ها صورت می‌گیرد. باکتری‌هایی که در این روش فعالیت می‌کنند اغلب در سه مرحله باعث تجزیه مواد آلی می‌شوند. در نخستین مرحله که به هیدرولیز مشهور است، مواد معلق فاضلاب به مواد محلول تبدیل می‌شود. در مرحله دوم که اسیدی‌شدن نام دارد، اسیدهای آمینه و قند و هیدروژن، استات، اسیدهای چرب فرار با زنجیره کوتاه و الکل تولید می‌شود. در آخرین مرحله هم گاز متان تولید می‌شود.

ریاضتی درباره بهره‌برداری از این گاز گفته بود: «یکی از بزرگ‌ترین نیروگاه‌های بیوگاز حاصل از تصفیه فاضلاب در جهان در تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران است که در صورت تکمیل تصفیه‌خانه، سالانه حدود 80 گیگاوات انرژی برق و 270 تراژول انرژی حرارتی تولید می‌شود که این مقدار معادل تأمین برق مصرفی یک شهرک مسکونی صدهزار نفری است.»

به گفته ریاضتی، در حال حاضر با نصب واحدهای تولید همزمان برق و حرارت (CHPدر 6 واحد تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران، سالانه حدود 60 گیگاوات انرژی برق و 200 تراژول انرژی حرارتی تولید می‌شود. به این ترتیب در صورت بهره‌گیری از گاز متان تولیدشده در فرایند تصفیه، تصفیه‌خانه‌های فاضلاب نه‌تنها از نظر مصرف انرژی خودکفا خواهند بود؛ بلکه می‌توانند انرژی را هم به‌عنوان محصول جانبی فرایند تصفیه تولید کنند؛ اتفاقی که در صورت توجه و سرمایه‌گذاری می‌تواند به روند ساخت تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در کشور شتاب دهد.

 

منبع:سازمان حفاظت محیط زیست

کلید واژه
 
نظرات | 0 نظر
captcha
Page Generated in 0/0507 sec