شناسه خبر: 10798 منتشر شده در مورخ: 1394/10/29 ساعت: 18:13 گروه: آب و خشکسالی
کابوس انتقال آب

کابوس انتقال آب

کره‌زمین روز به روز گرم‌تر می‌شود، به‌طوری که برخی از دانشمندان معتقدند دهه‌های پایانی قرن بیستم، گرم‌ترین سال‌‌های ۴۰۰ سال اخیر بوده ‌است. ایران هم از این قاعده مستثنا نیست و کشورمان به سوی بی‌آبی پیش می‌رود. ایران به علت کمبود بارش سالانه، کشوری خشک تلقی می‌شود و با خشکسالی احتمالی روبه‌رو است.
google-buzz twitter digg facebook linkedin

باید تدابیری برای اصلاح الگوی مصرف و جبران این بحران اندیشید، چرا که محققان پیش‌بینی می‌کنند جنگ‌های آینده بر سر آب خواهد بود. طرح انتقال آب در چند سال اخیر موضوع با اهمیتی بوده که در برخی از مناطق هم اجرا شده است.


 روزنامه آرمان نوشت، محققان بر این باورند که در چند سال آینده کره ‌زمین شاهد گرمای بی‌سابقه خواهد شد و این گرمای شدید موجب خشکسالی شدید، گرمای طاقت فرسا و طوفان‌های هولناک می‌شود. این محققان معتقدند که با افزایش دما میزان بارش به ویژه برف کاسته می‌شود، که این امر منجر به خشکسالی و از بین رفتن سفره‌های آب زیرزمینی می‌شود. محققان اقلیم‌شناسی معتقدند که تغییر اقلیم در راه است و این موضوع موجب بروز ناهنجاری‌ها در میزان بارش به کره‌ زمین می‌شود. اقلیم‌شناسان با استفاده از مدل‌های اقلیمی دریافته‌اند که کاهش بارش برف به دلیل گرمای زمین موجب از بین رفتن منابع زیرزمینی آب می‌شود. افزایش دما باعث می‌شود الگوهای کلی گردش‌های جوی به هم بخورد، در نتیجه سیستم‌‌های بارشی بر کشور ما کمتر نفوذ می‌کند؛ از این رو با کاهش بارش مواجه می‌شویم. از آنجاکه یکی از شاخصه‌های طبیعت تغییر است، نمی‌توان گفت که تغییرات طبیعی در سال‌های گذشته رخ نداده است اما عوامل انسانی تأثیر بسیاری در شدت بخشیدن به آنها داشته‌اند. برای ‌مثال کشور ما دارای منابع بسیار برای ایجاد گردوغبار است و مناطق بیابانی زیادی دارد اما تا همین چند سال پیش هم خبری از گردوغبار در آن نبود و حتی اگر بادی با سرعت 15 متر بر ثانیه نیز می‌وزید گرد و غباری وارد هوا نمی‌شد اما امروز شاهد آن هستیم که با وزش بادی به سرعت هفت متر بر ثانیه هم گرد و غبار وارد هوا می‌شود که یکی از مهم‌ترین دلایل بروز این پدیده تغییرات اقلیمی و همچنین دست‌اندازی‌های انسان در طبیعت است. با توجه به این مشکلات، چه باید کرد؟ در چند سال اخیر موضوع انتقال آب برای جبران کم‌آبی و اصلاح الگوی مصرف مطرح شده است. درباره هر دو موضوع کم و کاستی‌هایی بوده که باید هرچه زود‌تر این مشکلات حل شود، چرا که جنگ‌های آینده بر سر آب خواهد بود. با مصرف بی‌رویه و آب و هدررفت این ماده حیاتی و اجرای نادرست طرح‌های انتقال آب و با توجه به میزان بارش بسیار پایین در کشورمان، در آینده هیچ آبی باقی نخواهد ماند.

هدررفت آب در کشاورزی

بر اساس آمار و ارقام موجود میانگین سالانه حجم بارندگی ایران حدود 400 میلیارد متر مکعب برآورد می‌شود که از این مقدار حدود 86 میلیارد مترمکعب جهت مصارف کشاورزی و نزدیک به هفت میلیارد مترمکعب آن به مصارف شرب و صنعت اختصاص می‌یابد. از آنجا که متوسط حجم کل آب سالانه کشور رقمی ثابت است، تقاضا برای آب به ‌علت رشد نسبتا بالای جمعیت، توسعه کشاورزی، شهرنشینی و صنعت در سال‌های اخیر، متوسط سرانه آب قابل تجدید کشور را تقلیل داده است، به طوری که این رقم از حدود 5500 مترمکعب در سال 1340، به حدود 3400 مترمکعب در سال 1357، حدود 2500 مترمکعب در سال 1367 و 2100 مترمکعب در سال 1376 کاهش یافته است. این میزان با توجه به روند افزایش جمعیت کشور، در سال 1385 به حدود 1750 مترمکعب و در افق سال 1400 به حدود 1300 مترمکعب تنزل خواهد یافت. بخش کشاورزی با 92 درصد بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مصرف‌کننده آب در کشور به شمار می‌رود. بیش از 80 درصد اتلاف منابع آب به دلیل عدم استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته آبیاری در این بخش به هدر می‌رود. تعدادی از کارشناسان معتقدند که مدیریت منابع آب کشور در شرایط فعلی مدیریت مناسبی نیست و موجب شده تا طی سال‌های اخیر شاهد کاهش منابع آب‌های زیرزمینی و نیز کاهش سطح زیرکشت کشاورزی در برخی مناطق باشیم. الگوی مصرف آب آشامیدنی بر اساس اعلام بانک جهانی برای یک نفر در سال، یک متر مکعب و برای بهداشت در زندگی به ازای هر نفر، 100 متر مکعب در سال است. بر این اساس، در کشور ما 70 درصد بیشتر از الگوی جهانی آب مصرف می‌شود! همچنین براساس آمار اعلام شده، میانگین آب مصرفی سرانه جهان (صنعتی، کشاورزی و آشامیدنی) در حدود 580 مترمکعب برای هر نفر در سال است که این رقم در ایران حدود 1300 مترمکعب در سال است و این امر بیانگر اتلاف منابع آب و اسراف بیش از حد منابع حیاتی است. مقدار مصرف سرانه آب لوله‌کشی آشامیدنی در شهرهای ایران در حدود 142 متر مکعب در سال است که از مصرف سرانه برخی کشورهای اروپایی پرآب، مانند اتریش (108 مترمکعب در سال) و بلژیک (105 مترمکعب در سال) بیشتر است که یکی از دلایل این امر، آن است که در ایران از آب آشامیدنی تصفیه شده برای شست‌وشوی اتومبیل، حیاط، آبیاری باغچه‌ها، استحمام، شستن لباس و ظروف استفاده می‌شود، در حالی که در اکثر کشورها آب آشامیدنی از آبی که به سایر مصارف می‌رسد، جداست.

کابوس انتقال آب

قرار گرفتن ایران در منطقه نیمه خشک و توزیع نامتناسب منابع آب، نزولات جوی و خاک در سطح کشور در کنار عواملی چون تغییرات اقلیمی، خشکسالی، حفظ محیط‌زیست، وضعیت خاص اکولوژیکی، حفظ الگوی فعلی پراکنش جمعیت، صنعت و کشاورزی و ایجاد تعادل منطقه‌ای متناسب با نیازهای توسعه از یک سو و توجه به توزیع متوازن و مدیریت بهینه منابع آب از سوی دیگر، اجرای طرح انتقال آب را به عنوان یک راهبرد موجب شده است. طرح‌های انتقال آب از مناطق مختلف آبخیز به استان‌های مرکزی کشور تا حدودی انجام شد که در حد انتظار شهروندان نبود. در پروژه انتقال آب بهشت آباد نه تنها اصول زیست محیطی برقرار‌کننده تعادل بوم شناختی مناطق مبدأ و مقصد مد نظر قرار نگرفته بود بلکه تحت تأثیر تصمیماتی غیرفنی، ملاحظات فنی هم در احداث سد و نحوه انتقال آب رعایت نشده و این پروژه را هم از نظر ملاحظات زیست محیطی و هم استانداردهای فنی مردود کرده است. درباره این طرح، اکنون بارها مردم استان چهارمحال و بختیاری در تجمعاتی به شیوه آب‌رسانی به مناطق مرکزی ایران اعتراض کرده‌اند. در چند سال گذشته طرح انتقال آب خلیج‌فارس به مرکز کشور هم مطرح شد که به گفته مسئولان به اجرا می‌رسد. فاز یک این طرح قرار است توسط یک سرمایه‌گذار بخش خصوصی صورت گیرد که تا حدودی کار خود را از بندرعباس شروع کرده است. پرهزینه بودن تامین آب به این روش باعث گرانی آن هم خواهد بود به گونه‌ای که نسبت به فاصله تولید تا محل مصرف، قیمت را متفاوت خواهد کرد. قیمت هر مترمکعب آب که از طریق دریا شیرین‌سازی و منتقل شود، ۱۲ هزارتومان خواهد بود. اجرای این طرح به علت عظیم بودن، نیازمند اقدامات دقیق و مهندسی شده است تا کشور با مشکلات گذشته طرح‌های مشابه رو به رو نشود. امید است این طرح مانند طرح‌های گذشته دستخوش اتفاقات سیاسی نشده و بحران کم آبی و خشکسالی احتمالی را حل کند.

کلید واژه
 
نظرات | 0 نظر
captcha
آخرین اخبار
Page Generated in 0/0566 sec